وارثان سکوت اثرگذار

به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم اسلامی رضوی، روزنامه قدس در گزارشی با عنوان وارثان سکوت اثرگذار نوشت:

در مشهدِ این روزها، نام حجت‌الاسلام والمسلمین حاج سید مهدی نقیبی دوباره شنیده می‌شود؛ نه از جنس ستایش‌های پرزرق‌وبرق، که از نوع یادآوری‌های آرام و عمیقی که رد یک عمر اثرگذاری خاموش را نمایان می‌کند. چهلمین روز درگذشت او، جامعه حوزوی و دانشگاهی را با پرسشی روبه‌رو کرده است: چگونه مردی که هیچ‌گاه به دنبال دیده‌شدن نبود، توانست فصل‌هایی از حیات علمی و اخلاقی مشهد را زیرورو کند؟ بازخوانی زندگی او، بازخوانی مسیری است که با کمترین هیاهو اما بیشترین عمق، نسل‌ها را ساخت و مسیرهایی را روشن کرد که امروز ثمراتش پیش روی حوزه ایستاده است.

ریشه‌هایی که مسیر آینده را ساختند

استاد حجت‌الاسلام والمسلمین حاج سید مهدی نقیبی در سال ۱۳۴۳ هجری شمسی در شهر تربت‌حیدریه دیده به جهان گشود؛ شهری که مهد علم و عرفان در خراسان به شمار می‌رود. رشد و نمو ایشان در دامان خانواده‌ای متدین و اصیل، زیر سایه پدری مؤمن و معتمد، حاج سید هدایت‌الله نقیبی شکل گرفت. پدر ایشان که از تجار متدین منطقه بود، به دلیل تقیدات مذهبی و دغدغه‌های فرهنگی، فرزندانش را از تحصیل در مدارس دولتی آن دوران که تحت سلطه رژیم پهلوی بود، برحذر داشت و ایشان را راهی مکتبخانه‌های سنتی کرد. این تصمیم، پایه و اساس گرایش عمیق سید مهدی به علوم دینی را پی‌ریزی کرد. اگرچه فقدان زودهنگام مادر در دوران نوجوانی، سختی‌هایی را بر ایشان تحمیل کرد اما این شرایط به شکل‌گیری شخصیتی مستقل و بااراده در او انجامید. پس از گذراندن تحصیلات مقدماتی، با اشتیاق فراوان وارد حوزه علمیه هراتی و فولاد تربت‌حیدریه شد. در آنجا استعداد و ذکاوت خود را به سرعت نشان داد و دروس مقدماتی ادبیات عرب را با جدیت فراگرفت. همزمان با تحصیل، در دوران نوجوانی حضوری فعال در مبارزات انقلاب اسلامی داشت و همراه با پدر در راهپیمایی‌ها شرکت می‌کرد. فعالیت‌های انقلابی ایشان به‌حدی بود که حتی در مواردی منجر به بازداشت موقت توسط ساواک شد. این سوابق، نشان‌دهنده تعهد عمیق ایشان به آرمان‌های انقلاب از همان دوران جوانی است.

سال‌های تلمذ در کنار بزرگان حوزه

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، استاد نقیبی برای ادامه تحصیل و بهره‌مندی از محضر اساتید برجسته به مشهد مقدس عزیمت کرد و در مدرسه علمیه جعفریه اقامت گزید. در این دوره، به‌سرعت سطوح حوزوی را طی کرد و از محضر اساتید نامدار حوزه علمیه مشهد بهره‌های فراوان برد. در دروس سطح، اساتیدی چون آیت‌الله میرزا حسن صالحی، آیت‌الله سید محمد مددی موسوی و آیت‌الله سید علی اکبر بنی‌هاشمی، پایه‌های علمی ایشان را تقویت کردند. به‌ویژه در دروس رسائل و مکاسب (کتاب بیع و خیارات)، شاگردی آیت‌الله حاج سید حسن مرتضوی و آیت‌الله حاج شیخ یعقوب واعظی را تجربه و کفایتین را نزد آیت‌الله حاج شیخ رجبعلی رضازاده سپری کرد. اما اوج شکوفایی علمی ایشان در دوران دروس خارج فقه و اصول رقم خورد. استاد نقیبی به مدت طولانی در محضر فقیه و اصولی بنام، حضرت آیت‌الله حاج میرزا علی آقای فلسفی (در خارج اصول و خارج مکاسب)، اصولی برجسته حضرت آیت‌الله حاج سید ابراهیم علم‌الهدی سبزواری و فقیه عالی‌قدر حضرت آیت‌الله حاج شیخ عبدالحمید شربیانی تلمذ کرد. ایشان همچنین در فلسفه و حکمت از محضر استاد سید جلال‌الدین آشتیانی بهره‌مند شد، اگرچه گرایش ایشان به مباحث کلامی و معارفی بیشتر بود. نگارش تقریرات دروس اساتید، نشان‌دهنده دقت و عمق علمی ایشان در این دوران است. این مسیر علمی، او را به یک عالم جامع‌الاطراف تبدیل کرد که توانایی تدریس در بالاترین سطوح حوزوی را داشت.

استادی که مدرسه‌ای را دگرگون کرد

استاد نقیبی از اوایل دهه ۶۰ شمسی، تدریس در حوزه علمیه مشهد را آغاز کرد و بیش از ۴۰ سال به این امر مشغول بود. سادگی در بیان، عمق علمی و متانت در اخلاق، موجب جذب شاگردان فراوانی به دروس ایشان شده بود. کلاس معالم ایشان در دهه ۶۰ در مدرسه آیت‌الله العظمی خویی به اندازه‌ای پرجمعیت بود که مدرس درس ایشان به مدرس بزرگ بالای گنبد مدرسه منتقل شد. ایشان نه تنها در سطوح مقدمات و عالیه، بلکه در دهه اخیر به تدریس خارج فقه و اصول و تفسیر نیز اشتغال داشت و شاگردان بسیاری را تربیت کرد که اکنون بسیاری از آن‌ها از اساتید و قضات برجسته کشور محسوب می‌شوند. بخش دیگری از خدمات علمی ایشان، همکاری با دانشگاه علوم اسلامی رضوی بود که به سفارش علمای مشهد از همان سال‌های آغازین تأسیس دانشگاه شروع شد. ایشان بیش از ۳۰ سال در این دانشگاه به تدریس دروس حوزوی و دانشگاهی پرداخت و به عنوان عضو هیئت علمی، در هدایت علمی دانشجویان و راهنمایی پایان‌نامه‌ها نقش داشت. این عالم ربانی در کنار تدریس، به فعالیت‌های پژوهشی نیز اهتمام داشت و کتاب «سرقفلی در املاک موقوفی و آثار مترتب بر آن» با مشارکت یکی از شاگردانش، از جمله آثار پژوهشی ایشان است. اما شاید برجسته‌ترین میراث مدیریتی ایشان، مدیریت مدرسه علمیه امام حسن عسکری(ع) باشد. ایشان حدود ۳۵ سال مدیریت این مدرسه را بر عهده داشت و با تلاش فراوان، مدرسه را از یک مرکز کوچک با حدود ۲۰ طلبه به یک مجموعه جامع با بیش از ۵۰۰ طلبه در همه سطوح حوزوی (از مقدمات تا خارج فقه و اصول) ارتقا داد. این تحول مدیریتی، با بازسازی بنای مدرسه، احداث ساختمان‌های جدید و استفاده از اساتید برجسته، الگویی موفق در مدیریت حوزوی محسوب می‌شود.

اخلاقی که در عمل معنا می‌شد

استاد نقیبی در عرصه عمل، فعالیت‌های فرهنگی و تبلیغی گسترده‌ای داشت. او سفرهای تبلیغی به اقصی نقاط کشور داشت و در اعزام طلاب به مناطق محروم و حاشیه‌ای مشهد، پیشگام بود. اقامه نماز جماعت و ایراد وعظ و ارشاد در مساجد مختلف مشهد، به‌ویژه در بولوار امامت، بخشی از تعهدات اجتماعی ایشان بود. همچنین تأسیس «هیئت خدمتگزاران امامت» با هدف آشناسازی نسل نوجوان و جوان با معارف اسلامی، نشان‌دهنده دغدغه ایشان برای تربیت نسل آینده بود. در عرصه اخلاقی، ایشان مظهر اخلاص، تواضع و فروتنی بود. شخصیتی مستقل و فراجناحی داشت و در قضاوت‌ها، محتاط و عادلانه عمل می‌کرد. هوش و کیاست بالا، تدبیر در امور و دلسوزی بی‌حد و مرز برای طلاب، از ویژگی‌های بارز ایشان بود. استاد نقیبی پناه طلاب بی‌بضاعت بود و همواره بر استفاده بهینه از وجوهات شرعیه برای طلاب تأکید داشت و خود از مصرف شخصی آن پرهیز می‌کرد. در حوزه سیاسی، ایشان به نظام جمهوری اسلامی و اصل ولایت فقیه پایبند بود و همواره بر اهمیت مشارکت حداکثری مردم در انتخابات تأکید می‌کرد. همچنین به امر به معروف و نهی از منکر اهتمام ویژه داشت و در مواجهه با منکرات دینی و اجتماعی، بی‌تفاوت نبود.

وداعی که آغاز یک یاد ماندگار شد

این روزها که چهلم استاد نقیبی فرارسیده است، نام او نه در قاب یک فقدان، بلکه در جریان یک ادامه‌دادن معنا پیدا می‌کند؛ ادامه‌ راهی که خودش بی‌صدا ساخت و حالا شاگردانش با صدایی آرام اما پیوسته آن را پیش می‌برند. شاید رسم بزرگان همین باشد؛ آن‌ها نمی‌روند که متوقف کنند، می‌روند تا سهمشان از روشنی را به دست نسل بعد بسپارند؛ و مدرسه‌ای که او ساخت، هنوز هر صبح با صدای قدم‌های طلاب تازه‌نفس، شهادت می‌دهد این سپردن، هنوز ادامه دارد.