تأثیر مثبت گفتگوی تولیت آستان قدس رضوی با مردم در اجرای پروتکلهای بهداشتی در حرم مطهر رضوی

به گزارش روابط عمومی دانشگاه، دكتر محمد رضا قائمي نيك، استادیار گروه علوم اجتماعي دانشگاه علوم اسلامي رضوي در کارگاه علمی آموزشی بررسی وضعیت مناسک دینی به ارائه گزارشی از اقدامات انجام شده پرداخت و از تشکیل ستادِ مطالعات کرونا و دینداری (با تاکید بر مقولۀ زیارت) در دانشگاه علوم اسلامی رضوی خبر داد.
وی در ادامه از رصد مهمترین مسائل و شبهات مطرح در جامعۀ ایرانی گفت و بیان داشت: پرسش های مردمی سایت گفتمان رضوی بنیاد پژوهش های آستان قدس رضوی مربوط به دورۀ کرونا، پرسش های طرح شده در مرکز ملی پاسخگویی به شبهات دینی در دورۀ کرونا، پرسش های طرح شده در معاونت تبلیغات آستان قدس رضوی در دورۀ کرونا، پرسش های مطرح شده در سامانۀ تلفنی 2020، تحلیل محتوای بیش از 200 وبینار، یادداشت و مقالۀ مربوط به حوزۀ دین و کرونا، پاسخ های ارسال شده از سوی صاحبنظران به پرسشنامه و تحلیل مسائل مطرح در سایتهای خارجیِ فارسی زبان مانند بی بی سی، زیتون وغیره از منابع رصد مسائل و شبهات مطرح در جامعه بود.
دکتر قائمی نیک در ادامه از تهیۀ پرسشنامه و فُرم نظرسنجی از اساتید و صاحبنظران کشور سخن گفت که مهمترین مسائل در ده محور تنظیم و از ایشان خواسته شد حداقل به سه  سوال پاسخ بدهند. ارائه پاسخ های متنوع و متضاد سبب ابهام و در نهایت تشکیل گروهی مجازی شامل 110 نفر از صاحبنظران شد تا در گفت و گویی هرچند کوتاه مهمترین چالش های مطرح درحوزه دین و دینداری بررسی شود.
عضو هیئت علمی دانشگاه رضوی به بیان 8 چالش اصلی طرح شده در این حوزه پرداخت و گفت: مهمترین چالش های دینداری در دورۀ کرونا و پساکرونا عبارتند ازچالش تلقی کلی از ماجرای نسبت دین و کرونا: دوگانۀ فرصت و تهدید، چالش عملکرد نهادهای متولی دین: دوگانۀ عملکرد منفعالنه وعقلانی افراد یا نهادهای دینی، چالش اعتقادات دینی عمومی: دوگانۀ استمرار دینداری وسست شدنِ دینداری عموم مردم، چالش مناسک دینی: محدودیت وعدم محدودیت مناسک دینی گذشته و تکوین صحیح و بدعت دانستنِ مناسک جدید دینی که احصا شد.
وی در ادامه چالش حکمرانی مجازی و تاثیر آن بر مناسک دینی در ایام کرونا و پساکرونا،  چالش نظام سیاسی اسلامی: دوگانۀ دینداری سیاسی و دینداری غیرِ سیاسی، چالش سبک زندگی و تحولات نهادی: دوگانۀ پذیرش تغییر ونگرانی و مقاومت در برابر تغییر و چالش علم مدرن و علوم اسلامی: دوگانۀ درالشفا و بیمارستان را نام برد.
دکتر قائمی نیک با توجه به چالش های نام برده برای هریک سه سناریو در دو راهکار بلند مدت و کوتاه مدت را نتیجه جمع آوری راهکارهای صاحب نظران برای مسولان در برخورد با بحران ها معرفی کرد.
وی افزود: چالش اول در سناریوی اول با عنوان مقابله با کرونا به مثابه تهدیدی تمدنی 8 نقد و راهکار بلند مدت و سه مورد کوتاه مدت دارد که در سناریوی دوم یعنی مواجهه با کرونا به مثابه فرصتی کم نظیر در قسمت بلند مدت باز 8 راهکار اما در کوتاه مدت 2 راهکار تدوین شده و در سناریوی سوم با عنوان فرصتی برای ارتقاء سطح دینی و فرهنگی جامعه در راستای نیل به تمدن نوین اسلامی در قسمت بلند مدت 19 راهکار و در بخش کوتاه مدت 11 راهکار ارائه شده است.
عضو هیئت علمی دانشگاه رضوی بیان داشت: چالش دوم که عملکرد نهادهای متولی دین: دوگانۀ عملکرد حداقلی وحداکثری نیروها یا نهادهای دینی است در سناریوی اول عنوان فعالیتِ حداکثری نهادهای دینی، 6 راهکار بلند مدت و 15 کوتاه مدت ارائه شده و در سناریوی دوم عنوان فعالیتِ حداقلی نیروها و نهادهای دینی 2 بلند مدت و 6 کوتاه مدت تدوین شده و در سناریو سوم عنوان فرصت تعامل نهادهای دینی با دیگر نهادهای تصمیم گیر و سیاستگذار 6مورد راهکار بلند مدت در کنار 26 راهکار کوتاه مدت جمع آوری شده است.
وی افزود:  در چالش سوم عنوان اعتقادات دینی عمومی: دوگانۀ استمرار دینداری و سست شدنِ دینداری عموم مردم سناریویِ نخست بنام مقابله با تهدید و تخریب اعتقادات دینی عمومی 4 راهکار بلند و 13 راهکار کوتاه مدت تهیه شده و در سناریو دوم عنوان واگذاری دیانت مردم به خودِ مردم به دلیل استمرار اعتقادات عمومی در ایام کرونا در بخش بلند مدت 6 و در کوتاه مدت 5 راهکار آماده شده است اما در سناریوی آخر عنوان زدودن خرافات و احیاء ظرفیتهای جدید اعتقادی 15 مورد در بخش بلند مدت و 19 مورد کوتاه مدت تدوین شده است.
دکتر قائمی نیک در برشمردن اقدامات آستان قدس رضوی در ایام کرونا تأکید کرد درمیان گذاشتن بحث تعطیلی حرم مطهر با مردم از سوی تولیت آستان قدس رضوی بسیاری از هزینه های اجتماعی این تصمیم را کاهش داد.

وی همجنین تأکید کرد ایجاد فضای مناظره و اقناع عموم مردم و متخصصان می تواند از جمله افدامات نهادهای مذهبی مانند آستان قدس رضوی باشد به طوری که می بینیم حضور تولیت آستان قدس رضوی در گفتگوی ویژه خبری در سیمای جمهوری اسلامی ایران در چند نوبت از جمله فعالیتهای مثبت این آستان مقدس است.

استادیار دانشگاه علوم اسلامی رضوی ادامه داد موسسات علمی و فرهنگی خصوصاً موسسات وابسته به آستان قدس رضوی می توانند در ترتیب دادن جلسات مذکور در سطح جامعه و نیز متخصصان مؤثر بوده و بار اجرایی خدام را در جاری ساختن پروتکلهای بهداشتی کاهش دهد.

قائمی نیک همچنین بررسی تجربیات تولیتهای قبل در بحرانهای گذشته نیز می تواند به بهره گیری از بحرانهای اینچنینی تأثیرگذار باشد و می طلبد علاوه بر کارهای ارزشمندی که از سوی نهادهای پژوهشی آستان قدس رضوی درخصوص تولیتهای گذشته انجام شده، به صورت تعریف طرح پژوهشی و پایان نامه نیز به بررسی بحرانهای گذشته در اعتاب مقدسه پرداخته شود.

گفتنی است این کارگاه به همت مرکز مديريت مطالعات و بررسي سازمان علمي و فرهنگي آستان قدس رضوي و دانشگاه علوم اسلامي رضوی در سالن آمفی تئاتر شهید حاج قاسم سلیمانی دانشگاه علوم اسلامی رضوی و با حضور جمعی از خادمان حرم مطهر رضوی برگزار شد.